Balzac’ın en çok bilinen
romanlarından biri olan Vadideki Zambak İnsanlık
Komedyası külliyatının içinde yer alan bir eserdir. Yazar bu külliyat ile
dönemin Fransız şehir ve taşra hayatını detaylı bir şekilde okuyucuya
yansıtmıştır. Vadideki Zambak da pastoral tanımlamalar ve detaylı tasvirler ile
zengin bir romantizm sunar bize.
Roman kahramanımız Felix'in Natali'ye yazdığı bir mektup ile
açılır. Felix çocukluğunda ve eğitim hayatı boyunca aile sevgisi görmemiş;
adeta kedinin hasta yavrusunu terk etmesi gibi, ailesince kenara itilmiştir. Bu
durumun sonucu olan sevgiye aç olma, takdiri ihtiyaç duyma halini roman boyunca
hissediyoruz.
Felix'in
kendisinden yaşça büyük olan Henriette’ye (Madam de Mortsauf) olan aşkı romanın
ana konusudur. Aslında Henriette de
Felix gibi aile sevgisinden uzak bir çocukluk geçirmiş ve çareyi erken yaşta
evlenmekte bulmuştur. Muhtemel bu nedenle birbirleri ile çok sıcak bir ilişki
kurabilmişlerdir.
Paris'teki siyasi kırışıklıklar
sonucu ailesi tarafından eve çağırılan Felix burada rahatsızlığının tekrar
etmesi nedeni ile bir yakının şatosunun bulunduğu Indre Vadisi'ne iyileşmeye
gönderilir. Paris'te bir baloda tek sefer görüp aşık olduğu hayatının kadının
bu vadide olduğunu anlayan Felix, ki nasıl anladı anlaşılamaz, aynı bir
uydu gibi Henriette’ye doğru çekilir.
Felix'in duyguları karşılıksız
değildir ama evli ve iki çocuklu Henriette kocasına sadık bir kadın,
çocuklarını seven bir anne olma kararındadır. Bu karmaşık duygular yumağı tarif
edilirken Henrriet bir azize, sanki bir ermiş gibi lanse edilir.
Paris'te kralın sarayında önemli
görevler alan Felix şehvet duygularına yenik düşerek Henriette’den uzak olduğu
bu günlerde peşinde koşan bir İngiliz düşesine teslim olur. Bu noktada İngiliz
ve Fransız kadınlarını karşılaştıran Balzac, İngiliz kadınlarını daha soğuk ve
hesapçı olarak nitelendirirken Fransız kadınını daha üstün olan taraf seçer. Bu
tanımlama muhtemelen Fransızların genelince kabul gören bir yargıdır. Günümüzde
bile öyle olmadıkları halde İngilizler çoğunlukça soğuk bulunur. Paris'teki aşk macerası Henriette'nin
kulağına gidince Henriette kendini ölüm döşeğinde bulur.
Indria Vadisindeki zambağının solması
sonucunda macerası son bulan Felix’in, yeni gezegeni Natali’dir.
Aslında roman Felix'in Natali'ye yazdığı ve tüm aşk maceralarını yeni aşkına
anlattığı bir mektuptur. Cevabı mektubunda Natali Felix’e çok güzel bir ders
verir aslında. Bu ders tüm genç erkekler için bugün bile geçerlidir bence. “Geçmiş aşk maceralarınızı yeni sevgilinize
ballandıra ballandıra anlatmayınız.”
Yukarıda özetlediğimiz kitabı iki
bölüm olarak düşünebiliriz. İlk bölümde dikkati toplayıp, dalıp gitmeden okumak
biraz zor. Aynı mekanda, aynı kişiler etrafında bir sürü süslü cümle okumak
insanı uykuya doğru sürüklüyor doğrusu. Felix'in Paris'e gitmesi ile başlayan
ikinci bölüm ile konu daha takip edilebilir hale geliyor. Ama son sayfalara
kadar konunun nasıl bağlanacağını anlamak mümkün olmuyor. Benim için bir nevi
sürpriz sonlu bir kitap oldu.
Sonuçta bir aşk ve kır romanı gibi
görülse de aile ve insan ilişkileri, gelenekler ve değer yargıları üzerine çok
şeyler söylüyor kitap. Her ne kadar okurken zorlansam da kitabı bitirdiğimde
onu sevdiğimi anladım.
Akılda kalanlar:
Seçiminizi iyi yapmak zorunda bulunduğunuz bir dakikadasınız
yaşamın. Kendi tarafınızı tutun.
Acı sonsuzdur, sevincinse sınırları vardır.
Susuz bir çeşme olmayın bir ruhunuz bir biçiminiz olsun.
İnsan madde ve ruhtan oluşmuştur hayvanlık onda sona erer;
melek de onda başlar.
Yaşlıların tutkularını yatıştıran kır genç yüreklerin
tutkularını kışkırtır.
Sonradan görme insanlar maymunlar gibidirler, bir maymunun
becerikliliği vardır onlarda: Bakarsınız yukarılara tırmanıyorlar, tırmanma
sırasındaki çevikliklerine hayran olursunuz, ama zirveye ulaştıkları zaman
artık yalnız ayıp yerleri görünmeye başlar.
Daha azını isteseydi, belki daha çoğunu da elde ederdi, ama
yazık ki hiç eğilmeyecek kadar üstündü.
Her acının öğrettiği bir şey vardır, onca acı çektiğim için
bilgim derindir.
Mutluluk mutlaktır karşılaştırmaya gelmez
Aşk yalnız güvenle yaşar.

Hiç yorum yok:
Yorum Gönder