Tüm
hırpalanmış anneli öksüzler, babalı yetimler için…
Gerçek
bir hikayeden kurgulaştırılmış bir kader ve keder romanı.
Daha önce yayımladığı iş dünyasına yönelik kitapları ile
bilinen gazeteci Demet Cengiz, bu
sefer sarsıcı ve sert bir roman ile karşımıza çıkıyor.
Maraş
Katliamı, 1980 Darbesi, AKP'nin
iktidara gelişi, Ergenekon operasyonları, Gezi
Direnişi gibi Türkiye’de ve dünyada yaşanan önemli siyasi ve ekonomik
gelişmeler eşlik ediyor kahramanların hikayesine. Türkan Saylan, Fazıl Say, Bedri Baykam, İlker Başbuğ, Dicle Koğacıoğlu, Ali İsmail Korkmaz,
Berkin Elvan… gibi önemli isimlere de atıf yapılıyor.
Müthiş
gözlem yeteneği ile okuyucuyu şaşırtıyor yazar. Mesela ben kitabı okurken
1970’lerin Seyrantepesi’ni nasıl bu kadar detaylı aktarabildiğine şaşırmıştım. “Ben 1900’larda üniversitede öğrenciyken
oraya gitmişim. Oradaki gözlemlerimden yararlandım çok.” şeklinde açıklıyor
yazar bu başarısını. Öyküye İstanbul'dan daha iyi bir dekor bulamayacağının
farkında olan Demet Cengiz, kahramanının hikâyesini İstanbul'a, iyi bildiği
sulara taşıyor.
Kendisi
de bir “kardelen” olan Deniz Yıldız
vasıtasıyla her alanda fırsat eşitliği sağlamak için mücadele eden sivil toplum
kuruluşlarının, bir insanın hayatını nasıl değiştirebildiğini de gösteriyor.
Çocuk istismarı,
taciz, şiddet, tecavüz, ensest,
ihmal, kadına karşı şiddet,
ayrımcılık, ırkçılık, çarpık kentleşme,
betonlaşma, sosyal adaletsizlik, sınıf ayrımı… Türkiye'nin yüzleşmek istemediği
her konuyu bir bir çarpıyor okuyucunun suratına.
Sert
ifadelerinin yanı sıra bazen de esprili
bir dil kullanıyor. (İki odada üst üste
yığılmış süngerler, yorganlar ve yastıklardan oluşmuş öbekler mobilyadan
sayılmazdı herhalde.) Gerçekçi, canlı
tasvirler ile okuyucuyu yakalıyor. (Alüminyum
tencereler, kap kaçak, bulaşık leğenleri; peynir ve yağ bidonlarıyla birlikte
tezgâhın altında dururlar. Diğer evlerdeki gibi tezgâhın altını kapatan bir
örtümüz yoktu.) Sıklıkla öğretmen rolünde, okuyucuya uzun ansiklopedik bilgiler veriyor yazar. (Romalılar yeni yıla Mart ayı ile başlar ve
aralık ayı ile bitirirlerdi…) Çoğunlukla ilgi ile okuduğum bu bölümler
muhtemel bazı okuyucuları sıkacaktır. Bazı benzetmeler ise beni benden aldı. (İçinde soğuk ve uğursuz bir iklim vardı o
ihtiyar kadının, sanki yaşam yüzünde kurumuştu.)
Roman
İsrâ Suresi ile açılıyor. Hemen
peşinden okumaya başladığınız ilk bölümün ilk cümleleri ise gerçekten çarpıcı:
“Burada
bir yol mahalleleri de kaderleri de böler. Burası Seyrantepe. Burada Tanrı yoktur, her işimizi kendimiz görürüz.”
Biri
Asya’da diğeri Avrupa’da geçen iki aile içi sevgisizlik öyküsü aslında kitap. Deniz Yıldız ve James Rowe. Her ikisi
için de sevgisizlik aile mirası ve ikilinin dikenler içindeki yolu bir şekilde
kesişiyor. Her olayda fazlası olamaz, tamam derken, daha fecisi ile
karşılaşıyor okuyucu.
Yazar
eserde James ile ilgili bölümleri anlatırken sen dili kullanıyor ve bu bölümlerin numaralandırılması sanki bir
mahkûmun duvara attığı çentikler şeklinde yansıtılmış. Okuyucu bu hoşluğun
sebebini daha sonra anlıyor.
Seyahat
eden zeytin ağacı ve fal bakan çingene kadın motifleri Büyülü Gerçeklik örneği… severim.
Özetle
romandan alttaki sonucu çıkardım kendim adıma.
“Bazı yaralar kapanmaz. Özellikle de
savunmasız birer çocuk olduğumuzda en sevdiklerimizden, bizi en çok sevmesi
gerekenlerden aldığımız yaralar… her ayağımız tökezlediğinde o yaralı çocuk
hallerimize döneriz sık sık. Mesele, yolu, her şeye rağmen yürüyebilmek. Yaralı
yaralı, kanaya kanaya yürümek…” “Asıl cesaret ölüme koşmakta değil, yaşamı onurlandırmaktadır.”
Adımı Deniz Koydular
bir üçlemenin ilki. Sonrasında İçimde
Yanan Nehir geliyor… Üçüncü kitabı da sabırsızlıkla bekliyoruz. Levent Kırca konusunda yazar ile
anlaşamasak da romanı beğendim ve puanım 7,5.
Akılda Kalanlar
Annen,
baban seni sevmeyince ya da en azından sen öyle sandığında asla kendini
sevilmeye değer görmüyorsun. (Peki geçmişimiz geleceğimizi her koşulda
şekillendirmek zorunda mı? Bu döngü kırılamaz mı?
Sevgi her biri ayrı ayrı büyüklüğü ve biçime
sahip taşları bir arada tutan harçtır. Eğer harç yoksa aynı ocaktan çıkmış olsa
da taşlar bir arada durmazlar. Üst üste, yan yana dizilip anlamlı bir duvar
olamazlar; yıkılırlar. Sevginin olmadığı yerde toplumun en küçük birimi aileyi
bir yerde tutan nedir? Hep birlikte yaşanılan mutsuzluğa bağımlı olmak mı?
Kolektif ıstıraptan keyif almak mı? Cinsel yolla bulaşmış en korkunç hastalık
olan akrabalıktan iyileşememek mi? Sırf aynı kadının rahmindeki yumurtalardan
ve aynı adamın testislerinden üretilen spermlerden can bulmuş olmak kardeşliğe,
aile olmaya yeter mi?
Türkiye, tuvalet taşının bile siyasi tartışma
konusu yapılabildiği, alaturka ve alafranga tuvalet tercihinin dindarlık ve
modernizm seviyesini gösterdiği ilginç bir ülkedir.
“Dünya denen bu kokuşmuş çöplükte her
şeyden şüphe edebiliriz, bir annenin sevgisi hariç”.
J. Joyce.
Bu
memlekette her durumda çay içilir. Hiçbir şey olmamış gibi çay içilir.
Kadınlar
da tanrı gibiydi, pek anlaşılmıyorlardı.
Bu
ülkede yasal olan her şey pahalıydı; kanunsuzluk ise bedava.
Adına
saygı dedikleri bir mesafe koymuşlardı aralarına, birbirlerine karışmazlardı.
İlk
cinsel deneyimini, havuzda bir mil yüzmeye hazırlanırken, duşta ıslanıp
yüzmeden şezlonga uzanmaya benzetirdin.
Erkeğin
üreme organı… Önünde taşıdığı silahı… Kanla beslenir, sperm sıkar, kan döker…
Meğer
iki insanın su olup akmasıymış sevişmek… Birbirine akmasıymış… Meğer iki
insanın birbirinde yüzmesiymiş sevişmek… Ona deniz olmakmış, onun denizine
dalmakmış… İki ruh seviştiğinde bedenler sadece doğru notalarına basılan
enstrümanlarmış.
Yanağıma
kelebek sürüsü ağırlamışım hissi veren minik öpücükler kondurdu.
Medeniyet,
insanın arzularını durdurma becerisine verilen addır.
Deniz
olmayı bilirim ben. Daha evvel dalga olmuştum, bir gönülkırana çarpmıştım.
O
güzel kadının arzulanmaması en çok o kadına haksızlıktı.
Tanrı
kıyameti koparmak konusunda pek isteksiz. Daha uzun yıllar dünyaya katlanacağız
gibi görünüyor. (doğrusu dünya biz
insanlara katlanıyor J)
Ve
ben aslında Tanrı’ya kızgın olmamak için ona inanmamayı seçiyorum. Varsa
kızacağım çünkü.
Erkekler
savaşta, kadınlar aşkta ölür.
Sahi,
film şeritleri yokken ölenlerin gözünün önünden hayatları nasıl geçerdi?
Ölüm
içmiş, yaşam kusmuştum.
Yazmak
ne güzeldi. Hiç kimse sözünü kesmiyordu.
Bu
cümle söylenmiyor ama herkesin yüzünden işitiliyordu.
Büyükdere
Caddesi’ni izlemeye koyuldum. Mahalleleri ve kaderleri bölen o cadde.
Dereleri
değil dere yataklarına ev yapan insanları ıslah etmek daha uygun olurdu.