Denizli’de
Mimar Sinan Caddesi bitiminde 80’lerde çocukluğumun geçtiği Günbattı Mahallesi
başlar. Daha doğrusu başlardı. Günbattı Mahallesi artık yok. Evler sokaklar var
ama artık ismi Günbattı değil. Gençler burayı Akkonak Mahallesi olarak biliyor.
200 yıldan fazla geçmişi olan bir mahallenin ismini, hatırasını ve hafızasını, bir
günde alınan karar ile yok ettiler ne yazık ki.
1651 Sokağın bitiminde şehir mola
verir, kırsal yaşam başlardı biz çocuklar için. Zaraf Tarlası, Şibir’in Tarlası
ve Semerci Tarlası ile çevrili alan ağaçları ve engebeli arazisi ile harika bir
oyun alanı sağlardı mahalle çocuklarına. Burada koşturur, dallar üzerinde oynar
ve hayaller kurardık. En önemli hayalim ise uzaylı olmak, süper güçlere sahip olmaktı.
O yaşlarda başlamıştı bilim kurgu sevdam, Süpermen
ve Voltran izlerken.
Bilim ve teknoloji günlük hayatta
sürekli duyduğumuz kavramlar. Bu ikisi günlük hayatta işimizi kolaylaştıran
yöntemler ve tekniklerdir. Belki de insanlık tarihinin en eski mesleğidir icat
etmek ve icat çıkarmak. Günümüzde teknoloji ve bilim öyle hızlı gelişir hale
gelmiş ki birkaç ay ıssız bir adaya düşsek döndüğümüzde muhtemelen birkaç yıl
geride kalmış oluruz toplumdan.
Bilim kurgu ise yakın ya da uzak
gelecekte olması muhtemel gelişmelerin teknoloji ve bilim ekseninde yazıya
dökülmesi veya filme alınması. Öyle ki geçmişte bilim kurgu olarak gördüğümüz
birçok olay günümüzde elle tutulur, gözle görülür hale gelmiştir.
Uzmanlar bilim
kurgu tarihini 2. yüzyıla kadar götürürler. Fakat biz daha yakın tarihe bakalım.
Erken modern çağda Jonathan Swift (Güliver'in Seyahatleri), Jules Verne, H. G. Wells, Isaac
Asimov ve Mary Shelley ilk bilim kurgu yazarları olarak düşünülebilir.
Refik Halid Karay’ın 1921 tarihli
“Hülya bu ya” öyküsü ve Cevat Şakir Kabaağaçlı’nın 1948 tarihli yazı dizisi
“Büyük Kukuriko" adlı öyküsü, Türk Edebiyatı’nda bilimkurgu türünün ilk
örnekleri olarak biliniyor. Yazı sonunda okuma ve izleme tavsiyesi bıraktım
meraklıları için.
Hepimizin
çocukluktan itibaren aşina olduğu birçok bilim kurgu terimi var. Bunların
içinde en önemlisi zaman yolculuğudur bence. Benim de favorimdir. Zaman yolculuğu yapabilme fikri insana
büyük hayaller sunduğu kadar önemli sorunlara da gebedir. Newton fiziğini kabul
edersek zaman mutlak olduğu için zamanda yolculuk mümkün değildir. Görelilik teorisine göre ise meydana
gelmiş ve gelecek olan her şey aslında var olduğu için gerekli koşullar sağlanırsa
zaman yolculuğu mümkün olabilecektir. Daha teoride olamayan bir şeyin pratikte
olmasına çok çok çok zaman var.
Biz daha olası
hayallerimize ve yazımızın asıl konusu olan teleportasyona (teleportation) yani bildiğimiz ışınlanmaya bakalım.
Cismin bir yerde çözümlenerek başka bir yere ışık hızıyla, belki de fotonlarla
taşınması işlemi diye nitelendirebileceğimiz ışınlama zaman yolculuğuna göre
daha makul ve olası görülmektedir. Işınlanmanın daha olası bir şekli ise bugün
bile teknolojik olarak mümkün. Altta anlatıyorum, okumaya devam edelim.
Şöyle ki, günümüzde
yapay zekâ, robotlar ve avatar
(sanal kimlik) kullanımı ile ilgili kavramlar iyice yaygınlaştı. Normal bir
insan her gün defalarca bu kelimelere maruz kalıyor. Sanal dünyada
kullanılmakta olan avatarların, gerçek dünyaya da adapte edilmesi çok yakındır.
Örneğin Elon Musk’ın zihin kontrolü
ile ilgili çalışmaları her ne kadar insanları biraz ürkütse de bu durumu gerçek
kılmaya aday.
Bruce
Willis’in başrolünü oynadığı 2009 tarihli Bilim Kurgu filmi Suretler – Surrogates (https://tr.wikipedia.org/wiki/Suretler)
tam da bu konuyu ele alıyor. Sağlıklı, güzel görünümlü ve uzaktan kumandalı
makineler olan “suretler”, günlük hayatta insanların yerini almakta ve böylece
insanların evlerinin rahat ve güvenli ortamından çıkmadan dışarıdaki hayatı
yaşamalarına imkan tanımaktadır. Pratikte “suret” kullanarak günlük hayatta yer
almanın birçok hasta ve engelli açısından büyük kolaylık sağlayacağını şuraya
not olarak düşeyim.
Daha önemlisi
ise ışınlanmanın “suretler” yardımıyla gerçekleşeceğidir. Çok da uzak olmayan
bir zamanda insanoğlu başka gezegenlere seyahat edebilecek ve orada yerleşecek.
Günümüzde aya veya yörüngeye yolculuk özel sektör gemileriyle sıradan hale geldi.
Mutlak ki bu seyahatler çok pahalı olacak ve herkes bu seyahatleri
gerçekleştiremeyecek. İşte bu noktada yeni dünyalara gitmek isteyenler için “suretler”
devreye girecektir. Kişi başka bir
gezegendeki “suretine” bağlanarak orada günlük hayatını, tatilini ya da işini kolaylıkla
yapabilecek.
Dünyamız ile yeni
dünya arasındaki fersah fersah uzaklık nedeniyle belli bir gecikmeyi göz önünde
bulundurarak ışınlanmanın ancak bu şekilde mümkün olabileceğini düşünüyorum.
İzleyip göreceğiz.. Ülke olarak her zamanki gibi takipteyiz.
*Z kuşağı bilmeyebilir. "Işınla beni
Scotty", bilim kurgu dizisi Uzay
Yolu’dan (Star Trek) popüler kültüre giren bir slogandır.
Okuyalım
Dune Serisi Frank Herbert
Cesur Yeni Dünya Aldous Huxley
Sürgün Gezegeni Ursula K. Le Guin
Zaman Makinesi H.G. Wells
2001: Bir Uzay Destanı Arthur
C. Clarke
Ben, Robot Isaac
Asimov
Frankenstein Mary Shelley
Fahrenheit 451 Ray Bradbury
Biz Yevgeni Zamyatin
Dünyaya Düşen Adam Walter
Tevis
1984 George Orwell
Açlık Oyunları Suzanne Collins
Otostopçunun Galaksi Rehberi Douglas Adams
Android’ler Elektirikli Koyun
Düşler mi? Philip K. Dick
Otomatik Portakal Anthony
Burgess
Damızlık Kızın Öyküsü Margaret Atwood
Algernon’a Çiçekler Daniel
Keyes
Arz’ın Merkezine Seyahat Jules Verne
Beni Asla Bırakma Kazuo
Ishiguro
İzleyelim
Başlangıç (imdb
8,8)
Yıldızlararası (imdb
8,7)
Matrix Serisi (imdb
8,7)
Avengers Serisi (imdb
8,0)
Star Wars Serisi (imdb
8,6)
Avatar (imdb
7,9)
Geleceğe Dönüş (imdb
8,5)
Vol – E (imdb 8,4)
V For Vendetta (imdb 8,2)
Terminatör Serisi (imdb 8,6)
Mad Max Serisi (imdb 8,1)
Otomatik Portakal (imdb 8,3)
X Men Serisi (imdb 8,1)
Blade Runner (imdb 8,1)
Dune Serisi (imdb 8,0)
2001: Uzay Yolu Macerası (imdb 8,3)
Aşk (imdb 8,0)
12 Maymun (imdb 8,0)
Metropolis (imdb 8,3)
Stalker (imdb 8,1)