Otobiyografik bir roman olarak 1909
tarihinde yazılan Martin Eden, Jack London’ın hayatı ile
paralellikler taşıdığı gibi fikirlerini ve hayat mücadelesini yansıtması
açısından da ilginç bir eserdir.
Kahramanımız zorluklar içinde büyümüş,
birçok mesleği deneyerek, çeşitli maceralara yelken açmıştır. Her ne
kadar Jack London da birçok işte çalışmış olsa da roman
kahramanı gibi işçi sınıfı bir aileye mensup değildir. Okuryazar orta sınıf bir
aileye mensup olan Jack London daha iyi bir eğitim almıştır.
Kahramanımız güçlü ve sağlıklı bir vücut
yapısı ile çevresinde aranan ve sevilen bir gemi işçisidir. Bu şekilde
süregiden hayatı orta sınıf bir burjuva ailesi üyesi olan Ruth ile tanışması ve
ona sevdalanması sonrası değişecektir. Martin, Ruth’un ailesinde gördüğü
eğitimli, okumuş ve kariyer sahibi kişilerden biri olmak ve Ruth seviyesine
ulaşabilmek için en kestirme yoldan kendisini okumaya verir. Martin kütüphaneyi
aşındırıp kitaplar arasında saatler geçirdikçe bilgiye ne kadar aç olduğunun
farkına varır ve öğrenmenin keyfine doyamaz. Bu esnada okuduğu makale ve
hikayeleri kendisinin de yazabileceğini düşünerek, yazarlığı kısa yoldan para
kazanma yolu olarak görmeye başlar.
İlk eserlerinin hiç birinin kabul
görmeyerek kendisine iade edilmesi kahramanın şevkini kırmaz. Daha çok yazmak
için daha çok motive olur Martin. Ruth ve ailesinden gelen “bir işe gir,
sigortalı ol” baskılarına da dayanmaktadır. Çünkü kendine ve serlerine olan
inancı tamdır; mutlaka başarıya ulaşacağını düşünmektedir. Bu süreçte işsiz
güçsüz bir serseri olması nedeniyle büyük aşkı Ruth’un kendisine sırt çevirmesi
bile Martin’i durduramaz.
Sonunda yazıları yayınlanmaya başlayıp
kariyer basamaklarını tırmanmaya başlayınca toplumun gerçek yüzünü görmeye de
başlar. Öykündüğü eğitimli burjuvazinin ne kadar boş olduğunu, aslında
samimiyetsiz bir toplum olduklarını ve paraya ve güce uçan ateş böcekleri
olduğunu fark ettiğinde büyük hayal kırıklığı yaşar.
Kendini yer edinmek için çok çabaladığı
burjuvaziye ait hissetmez. Daha samimi bulduğu işçi ve aylak sınıfında da mutlu
olamayacağını fark eden Martin için kader ağlarını çoktan örmüştü. Hedefsiz,
amaçsız ve tatminsiz bir hayatı yaşamak yerine daha onurlu bir sonu tercih
edecektir.
Basit bir zengin kız, fakir oğlan hikayesi
gibi başlayan roman, mitolojik ve tarihsel göndermeler ile edebiyat, şiir,
roman, felsefe ve bilim alanında o dönemde yazılmış eserler eşliğinde romantik
bir yolculuğa dönüşür. Kahraman ikiyüzlü basın ve yayın organları ile
mücadelesini sürdürürken, yazarın kendisinin de karşılaştığı ve günümüzde bile
yaşanan sorunları dile getirmiş oluyor.
Sosyalist olan yazarın tersine Martin bireyselci ve romantik bir karakterdir. Kendi öz
gelişimini ve refahını sağlarken, içinden çıktığı sınıfa sırt çevirmiştir.
Yazar bu şekilde liberalizm ve bireyselcilik eleştirisi yapmaktadır.
Nietzsche’nin “üstinsan”
felsefesini benimsemiş görünen Martin, boş bir levha olarak geldiği bu dünyada
kendisini geliştirerek önce hayvanlıktan insanlığa, sonra da üstinsanlığa
ulaşmıştır. Bu hayatta yapacak daha fazla bir şey kalmadığını düşünen Martin,
bu noktada misyonunu tamamlayarak sessizce gemiyi terk etmiştir.
Bu davranışı ile kolayı seçtiğini ve hatalı olduğunu düşündüğüm kahramanın
tek ihtiyacının edindiği bu kadar bilgiyi ve görgüyü doğru bir şekilde
sentezlemesini ve en verimli yerlere kanalize etmesini sağlayacak bir dosttur.
Akılda kalanlar:
“… bu kadarcık kızarma bile yanaklarını sanki koca kömür kazanının açık
kapağının önündeymiş gibi yaktı.”
“İki yanındaki bir sürü kadının görüntüsünü, ölçü ve tartı birimi kız olan bir
bakışla tartıp ölçüyordu.”
“Uykunun getirdiği unutkanlıktan nefret ediyordu. Yapacak, yaşayacak çok şey
vardı.”
“Yerçekiminden çok daha güçlü, kader kadar güçlü bir kuvvet tarafından ve
kendine rağmen ona çekiliyordu.”
“Ölüm acı vermezdi. Hayattı, hayatın sancısıydı bu feci, bu insanı boğan his.
''Bitirdim ben ...
Koydum lavtamı kenara.
Mor üçgüller arasında
Gölgeler asılı durdukça
Şakımak da sona erdi, şarkılar da.
... "

Hiç yorum yok:
Yorum Gönder